Sahte iş ilanları, iş arayanın umuduna oynar. Amaç çoğu zaman ya para almak ya da kimlik ve banka bilgilerini ele geçirmektir. İyi haber şu: bu ilanların büyük kısmı birkaç tipik işaretle kendini ele verir.
Kısaca
Gerçek bir işveren ya da kamu kurumu başvuru için senden para istemez. Şüphelendiğin her ilanı, kurumun kendi resmî kanalından doğrula; doğrulayamıyorsan başvurma.
1. Başvuru için para istenmesi
"Dosya masrafı", "evrak ücreti", "eğitim bedeli", "kıyafet parası" ya da "kontenjan garanti ücreti" gibi adlarla ödeme istenen her ilan şüphelidir. Kamu kurumlarının personel alım ilanlarında başvuru için kuruma ödeme yapılmaz; sınav ücreti gibi yasal bedeller ise yalnızca resmî ödeme kanallarından, ilanda açıkça yazarak alınır. Bir "aracının" hesabına yapılan ödeme, resmî bir ödeme değildir.
2. Şartlar çok hafif, maaş çok yüksek
Deneyim, eğitim veya nitelik şartı olmadan piyasanın belirgin biçimde üzerinde maaş vaat eden ilanlara temkinli yaklaş. Gerçek ilanlarda görev tanımı, çalışma saatleri ve aranan nitelikler net yazılır. Her şeyin "çok kolay" ve "çok kazançlı" olduğu ilanlar genellikle bir şey saklıyordur.
3. Resmî olmayan iletişim kanalları
Bir kurum veya şirket adına yayınlanan ilanda yalnızca bir cep telefonu, WhatsApp ya da Telegram numarası varsa, kişisel bir e-posta adresi (ör. ücretsiz posta hizmetleri) kullanılıyorsa ve kurumun kendi web sitesine hiçbir bağlantı yoksa dikkatli ol. Kamu kurumlarının resmî internet siteleri .gov.tr uzantılı olur; şüpheli bir bağlantıdan açılan "başvuru sayfasına" kişisel bilgi girme.
4. Başvurunun ilk adımında kimlik ve banka bilgisi istenmesi
Daha mülakat yapılmadan T.C. kimlik fotokopisi, IBAN, kart bilgisi veya telefonuna gelen doğrulama kodlarını (SMS şifresi) isteyen herkes şüphelidir. Gerçek işe alım süreçlerinde bu bilgiler, ancak işe başlama aşamasında ve resmî evrak akışı içinde istenir. SMS ile gelen kodları kimseyle paylaşma.
5. İşyeri doğrulanamıyor
İşyerinin adresi, vergi bilgisi veya internet sitesi bulunmuyor, adı aratınca ilanın dışında hiçbir iz çıkmıyorsa bu bir uyarıdır. Küçük işletmelerin geniş bir web varlığı olmayabilir; ama gerçek bir işyeri en azından haritada bir konuma, telefonla ulaşılabilir bir yetkiliye ve görüşme için bir adrese sahip olur.
6. Acele ettiren dil
"Bugün son gün, hemen yaz", "yalnızca 3 kişilik yer kaldı" gibi baskı kuran cümleler, senin düşünmeni ve doğrulama yapmanı engellemek içindir. Kamu ilanlarında son başvuru tarihi açıkça ve resmî duyuruda belirtilir.
7. Kamu ilanı gibi görünüp resmî kaynağı olmayan ilanlar
Bir kamu kurumu ilanını gördüğünde şunlara bak: ilan kurumun kendi internet sitesinde veya Resmî Gazete, Kariyer Kapısı ya da İŞKUR gibi resmî bir kaynakta da yer alıyor mu? Başvuru bağlantısı bir .gov.tr adresine mi gidiyor? Sadece sosyal medyada dolaşan, kaynağı belirsiz görsellerle paylaşılan "kamu alımı" duyurularına güvenme; önce resmî kaynakta ara.
8. Belirsiz görev, hatalı dil, tarihsiz ilan
Pozisyonun ne iş yaptığı belli değilse, metin özensiz ve hatalarla doluysa, yayın tarihi ve son başvuru tarihi yoksa ilanın arkasında ciddi bir işe alım süreci olmayabilir.
Şüpheli bir ilanla karşılaşırsan ne yapmalısın?
- Başvurma, ödeme yapma ve kişisel bilgi paylaşma.
- Kurumu veya şirketi kendi resmî telefon numarasından (ilandaki numaradan değil) arayıp ilanı doğrula.
- İlanı yayınlandığı platforma bildir.
- Para gönderdiysen ya da kimlik/banka bilgisi paylaştıysan hemen bankanı ara, kartını/hesabını korumaya al ve polise (155) başvur.
Hadi Sende'de nasıl çalışıyoruz?
Hadi Sende Kariyer'de işletme hesapları ve ilanlar, yayına alınmadan önce yönetici onayından geçer. Kamu ilanlarında ilanın kendisinde yer alan resmî başvuru bağlantısı kullanılır; Hadi Sende Kariyer kamu kurumlarının resmî kanalı değildir ve başvuru her zaman kurumun kendi süreci üzerinden yapılır. Yine de hiçbir platform senin dikkatinin yerini tutmaz: yukarıdaki işaretlerden biriyle karşılaşırsan bize iletişim sayfasından bildirebilirsin.
Sonuç
Para talebi, kimlik/banka bilgisi isteği ve doğrulanamayan kaynak; bu üç işaretten biri bile varsa dur ve doğrula. Gerçek fırsatlar, doğrulama yapmanı engellemez.
